ŞİFA KAYNAĞI: BOZA

19

Çocukluğumda kış aylarında akşamları sokaktan gelen Booooozzzaaaaaa seslerini bekler, bozacıdan alıp üzerinde bol tarçın ve sarı leblebi ile keyifle içerdik bozalarımızı. Ekşimsi tadı soğuk havaları bile sevdirir. Dokuz bin yıllık fermente edilmiş bir içecek olan boza, tarihin en eski içkisi biranın ilkel formudur. Antik Mısır ve Mezopotamya topraklarından çıkan boza tarifi, Akdenizli tüccarlar yardımıyla batıya, Uzakdoğu’ya ve Kafkaslar üzerinden Kuzey’e, Volga Havzası’na kadar yayılmıştır. Malt ekmeğinin suyla bulamaç haline getirilip fermente edilmesi ile ortaya çıkan düşük alkol oranlı bu içeceğin ham maddesi yapıldığı yerdeki başlıca tahıl çeşidine göre değişiklik gösterir. Türkiye’de genellikle darıdan yapılırken, diğer yerlerde mısır, arpa, çavdar, yulaf, buğday gibi ürünler kullanılabilir.

“Boza, Balkan ülkelerinde de “milli içecek” olarak kabul edilir.”

Bu kültürün yerleşmesinde Orta Asya’dan göç eden Kıpçak Türkleri ve Sarı Saltık adındaki Horasanlı bir dervişin etkili olduğu söylenir. Rumeli’ye yerleşen ilk Müslüman toplulukları yöneten Sarı Saltık bozacılığı Balkanlara götüren kişidir.

Boza, uzun tarihi serüveni boyunca farklı isimler almıştır;  Selçuklu’daki adına “Bekni”, Karahanlı döneminde “Buhoun”, Rusya’da ve Romanya’da “Braga”, Kırım’da “Buha-merissa” denilir. En parlak dönemini Osmanlı İmparatorluğu döneminde yaşayan boza, Osmanlı’da bir zanaat haline gelmiş ve toplum yapısının karakteristik bir öğesi olmuştur. Taze üretilen boza, akşam sohbetlerin eşlikçisidir. Kış gecelerinde bedeni sıcak tutar, güçlü hissettirir. Bu nedenle Osmanlı ordusunun da başlıca içeceklerindendir. Fatih sultan Mehmet’in en sevdikleri listesinde bulunması ve alkolün yasaklanması bozanın Osmanlı’da yaygınlaşmasını sağlayan bir faktördür. Osmanlı’da boza; İstanbul, Bursa, Edirne, Amasya ve Mardin’de çokça üretilmektedir. Bozanın içildiği yerler olan “Bozahane” lere Kanuni döneminde getirilen birkaç düzenleme olmuştur. Kabul edilebilir alkol sınırları içerisinde tüketimine rağbet edilen bir halk içeceği olan bozanın alkol oranı %3-4 arasındadır, fakat bir boza çeşidi olan “Tatar Bozası”  sarhoş edecek kadar fazla alkol içerdiğinden II. Selim döneminde bozahaneler kapatılmıştır. Boza ve şıra gibi mayalı içeceklerin içki ile bir tutulması “bozacının şahidi şıracı” gibi deyimlerin ortaya çıkmasına sebep olup günümüze kadar ulaşmıştır. Bozahanelerin kapatılmasından sonra acı/ekşi boza yerine tatlı boza yapılmaya başlanmış, sokak satıcıları tarafından bağırarak satılan boza; pekmez, tarçın, karanfil, Hindistan ceviziyle içilmiştir. Günümüzde ise daha çok marketlerden satın alınan bozaya tarçın ve sarı leblebi ilave edilerek tüketilir.

 

Geleneksel Boza Tarifi:

Malzemeler:

  • Yarım kilo bulgur
  • 1 çay bardağı pirinç
  • şeker
  • su
  • 1 çay bardağı mayalık boza yada 2 çay kaşığı kuru maya

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu yazın
Adınız